<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Sylweta z mroku ">
<author_1="Tomasz Zych">
<language="pl">
<style="press">
<year="1951">
<month="2">
<date="1951-02-18">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Przełom wieków XI i XII to jeden z najbardziej brzemiennych w następstwa okresów naszej historii. Kończy się Polska Bolesławów — zjednoczona i silna; wraz ze śmiercią Krzywoustego zaczyna się Polska dzielnicowa —skłócona i słaba. Zachodzą, doniosłe zmiany w układzie sił społecznych; wraz z zanikiem jedynowładztwa monarszego wzrasta i krzepnie siła możnowładztwa duchownego i świeckiego. Równocześnie pojawiają się pierwsze oznaki powstawania rodzimej kultury nowego typu; boć chrześcijaństwo długo pozostawało tworem importowanym i — jak wykazał nawrót pogański po śmierci Chrobrego — raczej nietrwałym; nie tyle może z przyczyny żywotności starej wiary, ile niechęci do zmian społecznych i obyczajowych, które przynosiło. Wraz z rozwojem i rozpowszechnianiem zdobyczy kulturalnych przynoszonych młodemu państwu przez klasztory i dwory panujących, jako jedyne ośrodki rozporządzające możliwościami materialnymi --- pojawiają się pierwsze po Gallu Anonimie swojskie zapiski kronikarskie; co za tym idzie — z pomroki przez nikogo nie spisywanych dziejów wyłaniają się pierwsze sylwety najwybitniejszych indywidualności owego czasu. Pierwszym z nich jest wszechwładny comes palatinus Władysława Hermana --- Sieciech Toporczyk, z grodu tynieckiego --- postać w ujęciu Galla Anonima odmalowana silnie kontrastowymi barwami, zamyślająca ponoć o obaleniu dynastii Piastów,--- a w każdym bądź razie dysponująca wybitnymi walorami osobistymi i nieograniczonym wprost wpływem na panującego; wpływem tak silnym, że ulegający mu Władysław Herman nie cofnął się nawet przed wojną z synami i sporą częścią narodu. Drugą indywidua]nością, równie bujną, a z punktu widzenia historii kultury bodaj że ciekawszą jest comes Piotr Włostowicz, zwany niekiedy Duninem, palatyn Bolesława Krzywoustego i jedna z najpotężniejszych owocześnie osobistości politycznych w kraju — a równocześnie mecenas kulturalny w wielkim stylu, legendarny fundator siedemdziesięciu siedmiu kościołów i w dużym stopniu twórca świetności wczesnośredniowiecznego Wrocławia.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
